Beynin Teşekkür Hali

Şükran çoğu zaman küçük bir iyi yaşam ritüeli gibi düşünülüyor: Günün sonunda birkaç güzel şeyi hatırlamak, birine teşekkür etmek, sahip olduklarımızı fark etmek. Fakat minnettarlık deneyimi, beynin sosyal bağ, değer biçme ve başkalarının niyetlerini değerlendirme süreçleriyle ilişkili daha geniş bir sistemi harekete geçiriyor (Fox et al., 2015).

Bu yüzden şükran yalnızca “pozitif düşünmeye çalışmak”tan ibaret değil. Birinin bize yaptığı iyiliği fark ettiğimizde, arkasındaki emeği gördüğümüzde veya hayatımızdaki bir desteğin değerini bilinçli olarak düşündüğümüzde dikkatimizi farklı bir bilgi türüne yöneltiyoruz. Gün içinde sürekli eksikleri, riskleri ve yetişmesi gereken işleri tarayan zihin için bu küçük yön değişiklikleri oldukça anlamlı olabilir.

Değer Vermek

Beyin, çevresinden gelen her bilgiyi aynı ağırlıkla işlemiyor. Dikkat nereye yönelirse, deneyimin hangi tarafının daha görünür hale geleceği de büyük ölçüde onunla şekilleniyor. Şükran pratiği burada bir tür dikkat eğitimi gibi düşünülebilir. Günün içinde otomatik olarak gözden kaçan desteği, emeği, yakınlığı veya küçük bir rahatlama anını bilinçli olarak fark etmek, mevcut deneyimin başka katmanlarını görünür kılıyor.

Üstelik bu duygu yalnızca kişinin kendi içinde kalmıyor. Minnettarlık ile başkalarına yardım etme, paylaşma ve sosyal bağ kurma eğilimleri arasında anlamlı ilişkiler bulunuyor (Ma et al., 2017). Birine gerçekten teşekkür etmek, ilişkideki karşılıklılığı görünür hale getiriyor; kişinin yalnızca “neye sahip olduğunu” değil, hayatını kimlerle ve hangi bağlarla paylaştığını da hatırlatıyor.

Bir Teşekkürün Gücü

Bazen teşekkür etmek için büyük bir olay gerekmiyor. Gün içinde bizi düşünen biri, zor bir anda gelen kısa bir mesaj, işimizi kolaylaştıran küçük bir jest veya uzun zamandır hayatımızda olan bir insanın varlığı bile yeterli olabilir. Buradaki mesele olayın büyüklüğü değil, dikkatin ona gerçekten verilmesi.

Şükran pratiğinin değerli taraflarından biri de burada ortaya çıkıyor: Hayatı olduğundan daha güzel göstermeye çalışmadan, zaten orada bulunan olumlu deneyimleri daha görünür hale getirmek. Bu, zor duyguları bastırmak veya her durumda olumlu bir taraf bulmaya zorlanmak anlamına gelmiyor. Aynı gün içinde hem yorulmuş hem minnettar, hem üzgün hem de birinin desteğini gerçekten değerli bulmak mümkün.

Üç Madde Şart mı?

Şükran günlükleri genellikle “her gece üç şey yaz” önerisiyle birlikte geliyor. Oysa sürdürülebilir bir pratik için sayılardan çok dikkat önemli. Bir gün üç şey yazılabilir; başka bir gün yalnızca bir kişiye teşekkür edilebilir. Hatta birkaç dakika boyunca hayatımızda kolayca normalleştirdiğimiz bir desteği düşünmek bile yeterli olabilir.

Şükran, hayatın bütün problemlerini ortadan kaldıran bir yöntem değil. Daha incelikli bir iş yapıyor: Zihnin sürekli eksik olana baktığı anlarda mevcut olanı da kadraja alıyor. Bir ilişkinin değerini, bir bedenin taşıdığı yükü, bir arkadaşlığın güvenini veya sıradan bir sabahın huzurunu yeniden fark ettiriyor.

Belki de bu yüzden şükran pratiğinin en güzel tarafı, hayatımıza yeni bir şey eklemek zorunda olmaması. Bazen yalnızca zaten orada olanı biraz daha dikkatli görmek gerekiyor.

Yazar: Klinik Psikolog Yağmur Özyürek